Rupert Spijkerman

Zelfkennis

De waarde van zelfkennis

Zelfkennis is een cadeauboek voor filosofisch ingestelde mensen die graag lezen over levenskunst en zelfkennis. Het boek bestaat uit een briefwisseling tussen twee vrienden over de klassieke opdracht ‘Ken uzelf’. Zij vragen zich af of zelfkennis mogelijk is, waar zelfkennis uit bestaat en welke functie zelfkennis heeft. De openhartige brieven worden afgewisseld met korte verrassende meditaties over het volle leven.

Auteurs:Guus Martens en Rupert Spijkerman
Genre:Filosofie
ISBN:978-90-8539-922-3
Te bestellen bij www.freemusketeers.nl
Prijs : € 15,95

Tekst slot

‘Zelfkennis is een dynamisch project met een functie, een doel. Je bent er heel je leven mee bezig vanwege de zorg voor jezelf en je levenskoers. Wijze mensen beschikken over zelfkennis. Toch ervaren een boeddhist, een christen en een areligieuze wereldburger zelfkennis waarschijnlijk op verschillende manieren. Kennelijk bepalen levensvisie en wereldbeeld ook de visie op jezelf. Bovendien komt zelfkennis van pas bij uitleg over jezelf aan anderen en bij uitleg van eigen gedrag aan jezelf.’

In gedachten roert Guus in zijn cappuccino en vraagt toelichting over die laatste zin. ‘Uitleg van eigen gedrag aan jezelf?,’ vraagt hij. Dan licht ik verder toe:

‘Ja, vanuit een houding van verwondering en contemplatie kom je tot inzichten over jezelf. Feedback van anderen, wetenschap, introspectie en experimenteren kunnen je ook helpen om zelfkennis te verwerven. Toch valt het niet mee zinvolle kennis te vergaren. Zelfbedrog ligt op de loer. Bovendien is dat wat je van je eigen motieven ziet, vaak maar het topje van ijsberg. Het zelf is een schimmig begrip.’

‘Misschien is het zelfs zo, dat het zelf eigenlijk helemaal niet bestaat,’ onderbreekt Guus.
‘Nee, je kunt eigenlijk niet zeggen, dat iemand een zelf heeft. Je kunt wel zeggen dat personen een antwoord geven op situaties en dat dat antwoord aansluit op een geschiedenis van die persoon. Het zelf lijkt een klontering van ervaringskennis, die dient als kompas bij het nemen van grote en kleine beslissingen. We hebben diverse malen benadrukt, dat er sprake is van een gelaagdheid van het zelf. Een uitwendig zelf en een binnenkant. Over die binnenkant valt moeilijk te praten.’

Guus valt me in de rede, terwijl hij de rook van zijn sigaar bewust de andere kant op blaast, zodat ik er geen last van zal hebben:
‘Ik zie de mens als de aardbol, aan de buitenkant landschappelijk met wegen, die je doelgericht kunt bewandelen. Geologisch gezien daaronder diepere lagen van gedachten, gevoelens, motieven en drijfveren. Maar in de diepte van de aardbol ligt de kern die uit pure energie bestaat. Naarmate je met aandacht dichter bij de kern aankomt, ervaar je op een voor ieder unieke manier het zijn zelf. Deze zijnservaring is niet meer te beschrijven, is mysterie. Een riskant woord, dat te pas en te onpas wordt gebruikt. Het gaat om de onpeilbare diepte waarin zelfs gevoelens geen rol meer spelen. Dagelijkse ervaringen zijn uiteindelijk met deze diepe zijnservaring verbonden. Dan pas leef je authentiek. We zijn voortdurend op zoek naar het authentieke zelf. Niet altijd op zoek, soms overvalt je die ervaring spontaan. Maar doorgaans is het een worsteling zover te komen. Er is dan moed voor nodig, leren ontberen zelfs. Toelaten van ervaringen. Deze niet door je geest laten veranderen, maar ondergaan vanuit je kern, de dieper gelegen zijnservaring.’